سیب دماوند؛ نمادی برجستهٔ کشاورزی و قطب جاذبه های گردشگری منطقه
توضیحات
شهرستان دماوند در رشتهکوههای البرز مرکزی با ارتفاع متوسط حدود ۱۸۰۰ متر از سطح دریا قرار دارد. با این ارتفاع بالا و کوههای برفگیر مجاور (از جمله قلهی دماوند به ارتفاع ۵۶۷۱ متر در ۲۵ کیلومتری شمال این منطقه)، دمای تابستان معتدل و شبهای خنک دارد و بارش سالانه حدود ۳۲۵ میلیمتر (اکثراً به شکل برف) در این اقلیم نیمهخشک سرد رخ میدهد. وجود برفهای کوهستانی و رودخانههای پرآب (مانند تار، بار و رودبار) باعث شده اراضی اطراف دماوند سرسبز و حاصلخیز باشد و باغهای متعددی در آن شکل گیرد. در واقع، «باغهای دماوند» عمدتاً در درههای مرکزی قرار دارند و انواع میوهها به ویژه سیب، گلابی، قیسی، گیلاس و آلبالو را در خود جای دادهاند. این پوشش سرسبز کوهپایهای و هوای خنک و پاکیزه، دماوند را به مقصدی مناسب برای «گردشگری دماوند» تبدیل کرده است. برای نمونه، اطراف دماوند جاذبههای طبیعی فراوانی وجود دارد؛ از جمله آبشار آیینهرود، دریاچه تار، پیست اسکی آبعلی و پارک دشت طلا که همگی در فاصله نزدیکی قرار دارند. چشماندازهای زیبا با پسزمینهی قلهی سربلند دماوند، طبیعتگردان را به سوی خود میکشاند و امکانات اقامتی بومگردی در دل باغها فراهم شده است (تصویر زیر نمونهای از اقامتگاهی در باغ سیب دماوند را نشان میدهد
کیفیت و تنوع گونههای سیب دماوند
سیب دماوند که در اقلیم منحصربهفرد این شهرستان رشد میکند، شهرتی جهانی یافته است. به گفته فعالان کشاورزی، «سیب دماوند شهرت جهانی دارد و یکی از پرطرفدارترین میوههای صادراتی باغهای ایران زمین است». همچنین این سیب به لطف نور زیاد روزهای تابستانی و شبهای خنک محیط دماوند، کیفیت و اندازهی ایدهآلی پیدا میکند. یکی از ارقام معروف سیب در این منطقه، «سیب لبنانی» است (یک نوع رد دلیشز) که در این آبوهوای کوهستانی بهترین طعم و رنگ را دارد. باغداران محلی برای پرورش بهتر سیب، از کلونیهای زنبور عسل نیز بهره میبرند؛ زنبورها گردهافشانی درختان را تقویت کرده و موجب افزایش میوهدهی میشوند.
از منظر عملکرد، باغات دماوند بسیار پرمحصولاند. بر اساس آمار مسئولان، شهرستان دماوند حدود ۶۸۰۰ هکتار باغ سیب دارد و متوسط برداشت آن حدود ۳۵ تن در هر هکتار است؛ در حالی که میانگین کشوری تنها ۱۶ تن بر هکتار است. پارسال حدود ۲۴۵ هزار تن سیب از باغهای دماوند برداشت شد و کارشناسان پیشبینی میکنند امسال با افزایش بارندگیها، میزان تولید باز ۱۵ تا ۲۰ درصد نسبت به سال قبل رشد داشته باشد. این ارقام نشان میدهد که دماوند یکی از قطبهای مهم تولید سیب در ایران به شمار میآید. هنگام فصل برداشت (معمولاً مهر ماه) باغداران دماوند مشغول چیدن سیبهای سرخ و طلایی میشوند و منظرهی کار و تلاش آنها یکی از نمادهای این فصل در دل طبیعت است
جشنوارهها و رویدادهای مرتبط با سیب دماوند
برای معرفی ویژگیهای کشاورزی و ظرفیتهای سیب دماوند، در هر فصل برداشت رویدادها و جشنوارههایی برگزار میشود. مثلاً در مهر ماه ۱۳۹۶ «جشنواره سیب دماوند» با حضور وزیر جهاد کشاورزی افتتاح شد که هدف آن معرفی قابلیتهای کشاورزی شهرستان و عرضه گسترده سیب به بازارهای داخلی و خارجی بود. در حاشیه این جشنواره اعلام شد که با وجود حدود ۶۸۰۰ هکتار باغ زیر کشت سیب در دماوند، میتوان با فناوریهای نوین و نهالهای قوی، رکورد تولید ۳۵۰ تن در هر هکتار را نیز دست یافت. برگزاری این جشنواره و نمایش محصولات در پاییز هر سال، فرصتی برای دیدار خریداران و گردشگران فراهم میکند و باعث میشود مصرفکنندگان در تهران و سایر شهرها از نزدیک با سیب دماوند آشنا شوند.
باغهای سرسبز و تفریح در دل طبیعت
در دماوند، طبیعت و سرگرمی در هم آمیخته است. یکی از طرحهای نوین گردشگری این منطقه، مجموعهی «سیبلند» یا «سرزمین سیب» است که بر مبنای احترام به طبیعت طراحی شده و تمرکز آن بر پتانسیلهای تفریحی و باغداری است. سیبلند که در حدود ۹۰ کیلومتری شمال شرق تهران قرار دارد، ترکیبی از آکواریوم طبیعت و محیط بازی است؛ امکاناتی چون تلهکابین مرتفع با ارتفاع حدود ۳۰۰۰ متر (بالاترین تلهکابین دنیا) چشماندازی تماشایی از کوهستان و قلهی دماوند را پیش چشم بازدیدکنندگان میگشاید. در کنار این پروژهها، اقامتگاههای بومگردی متعددی نیز در باغهای دماوند دایر شده است تا مسافران بتوانند در میان درختان سیب و دیگر میوهها زندگی روستایی را تجربه کنند. برای مثال در برخی از این اقامتگاهها از بالکنها منظره باغهای سرسبز سیب، گیلاس و گلابی را میتوان نظاره کرد
. چنین فضاهایی علاوه بر آرامش، حس واقعی روستا و طعم تازه میوهها را در اختیار بازدیدکننده میگذارند.
سایر محصولات محلی دماوند
علاوه بر سیب، محصولات کشاورزی متنوع دیگری در دماوند کشت میشود که گردشگران به عنوان سوغات میخرند. بهعنوان نمونه، پینورست (مجلهی گردشگری) مینویسد «هلو، گیلاس، سیبدرختی، گلهای رنگارنگ و گردو از مهمترین محصولات کشاورزی دماوند هستند که گردشگران به عنوان سوغات این شهر تهیه میکنند. عسل دماوند هم که بیرقیب است…». همین سایت به شهرت عسل دماوند اشاره میکند که در سالهای اخیر به دلیل خالص بودن و طعم منحصربهفردش توجه زیادی را به خود جلب کرده است. در حقیقت پرورش زنبور عسل در دماوند از شغلهای مهم محلی شده و «عسل دماوند از لحاظ جنس و مرغوبیت، توجه بسیاری را در بازار به خود معطوف داشته است». در کل، محصولات محلی دماوند فراتر از سیب است و هرکدام میتواند بهانهای برای سفر و شناخت بیشتر از این منطقهی زیبا باشد.
تجربهی سفر به دماوند و لذت از سیب محلی
اگر اهل طبیعتگردی و کشف طعمهای تازه هستید، دماوند فرصتهای بیشماری برای شما دارد. پیشنهاد میکنیم هر سال در فصل پاییز به این منطقه سفر کنید و خودتان طعم شیرین و آبدار سیب دماوند را از درون باغها بچشید. نسیم خنک کوهستانی، دیدن قلهی برفگرفته دماوند در افق و قدم زدن در باغهای وسیع میوه لحظاتی بهیادماندنی برایتان رقم میزند. بدینترتیب هم از جاذبههای طبیعی «گردشگری دماوند» لذت میبرید و هم با محصولات محلی دماوند همچون سیب، گیلاس و عسل تازه دیدار خواهید کرد. دعوت میکنیم این سفر خوشمزه را از دست ندهید و ما را همراهی کنید تا در آینده نیز شما را با سایر محصولات محلی دماوند آشنا کنیم.
منابع: اطلاعات بالا برگرفته از گزارشهای خبری و منابع معتبر مربوط به شهرستان دماوند است، که به معرفی اقلیم، کشاورزی و ظرفیتهای گردشگری این منطقه پرداختهاند.
